Snellader of standaardlader: wat is beter voor je accu?
Een e-bike accu opladen kan tegenwoordig behoorlijk snel. Met een snellader kun je in relatief korte tijd weer een flink deel van je accu bijladen. Handig als je na het werk nog een lange rit wilt maken of onderweg weinig tijd hebt.
Maar er ontstaat dan al snel een andere vraag: is zo snel laden eigenlijk wel goed voor de accu?
Het korte antwoord is: een geschikte snellader is niet automatisch slecht voor je accu. Wel is een standaardlader voor veel dagelijks gebruik een rustige en praktische keuze. Het verschil zit vooral in de laadsnelheid, het laadvermogen en de omstandigheden waarin je de accu gebruikt en oplaadt.
Welke lader het beste is, hangt daarom af van je gebruik. Wie iedere dag een lange afstand rijdt, kan veel voordeel hebben van sneller laden. Wie de fiets 's avonds thuis aan de lader zet en pas de volgende ochtend weer vertrekt, heeft vaak weinig reden om voor de snelste lader te kiezen.
Wat is het verschil tussen een standaardlader en een snellader?
Het belangrijkste verschil is de snelheid waarmee elektrische energie in de accu wordt geladen.
Een standaardlader heeft een gematigd laadvermogen. Een snellader levert meer laadvermogen en kan daardoor dezelfde accu in minder tijd laden, voor zover de accu en het e-bikesysteem deze lader ondersteunen.
Bosch heeft bijvoorbeeld verschillende laders voor zijn e-bike systemen. De 4 A Standard Charger is bedoeld als allroundlader voor Bosch eBike System 2. Bosch noemt daarbij onder meer laadduur van ongeveer 4,5 uur voor een PowerPack 500 en ongeveer 4,9 uur voor een PowerTube 625.
Bij Shimano bestaan eveneens verschillende laders en snellaadoplossingen. De huidige Shimano-documentatie noemt bijvoorbeeld de EC-E8004 en EC-EN814 en geeft daarvoor specifieke laadtijden afhankelijk van de accu.
Daarmee is meteen duidelijk waarom je een lader niet alleen op basis van het aantal ampères moet kiezen. De lader moet bij het betreffende accusysteem passen.
Is snel laden slecht voor de accu?
Niet automatisch.
Een geschikte lader is ontworpen om met een bepaalde accu en het bijbehorende systeem samen te werken. Het feit dat een snellader meer vermogen levert, betekent dus niet dat de accu ongecontroleerd wordt geladen.
Wel geldt dat lithium-ion accu's gevoelig zijn voor omstandigheden zoals temperatuur en langdurige opslag in ongunstige omstandigheden. Bosch noemt onder andere hoge temperaturen, langdurige opslag met een volledig geladen of volledig lege accu en zware belasting als factoren die de levensduur kunnen verkorten.
Daarom is de vraag niet alleen:
“Is een snellader slecht?”
Een betere vraag is:
“Gebruik ik de snellader op de juiste manier en heb ik die extra laadsnelheid daadwerkelijk nodig?”
Wat gebeurt er tijdens snel laden?
Tijdens het laden wordt elektrische energie opgeslagen in de cellen van de accu. Daarbij ontstaan ook verliezen en warmte.
Een hogere laadstroom kan daardoor meer warmteontwikkeling met zich meebrengen. Moderne e-bike accu's en laders zijn ontworpen om het laadproces te bewaken, maar dat betekent niet dat je de omgevingstemperatuur volledig kunt negeren.
Juist daarom is de laadomstandigheid belangrijk.
Zet een warme accu bijvoorbeeld niet direct na een zware rit zonder nadenken aan de lader als de accu of de omgeving extreem warm is. Laat de accu eerst voldoende afkoelen wanneer dat nodig is.
Bij Bosch wordt bovendien aangegeven dat de accu een temperatuurbewaking heeft en dat laden alleen binnen een bepaald temperatuurbereik wordt toegestaan.
Wanneer is een snellader wél handig?
Een snellader is vooral interessant wanneer je weinig tijd hebt om te laden.
Denk aan:
-
lange woon-werkritten;
-
fietsers die meerdere ritten per dag maken;
-
vakanties en fietstochten;
-
e-bikegebruik waarbij je tussen twee ritten door kort kunt laden;
-
situaties waarin je onderweg snel extra bereik nodig hebt.
Stel dat je 's ochtends een lange rit maakt en 's middags opnieuw wilt vertrekken. Dan kan een snellader het verschil maken tussen uren wachten en relatief snel weer verder kunnen.
Ook tijdens een fietstocht kan een snellader interessant zijn wanneer je een langere pauze plant. Shimano benadrukt bijvoorbeeld het voordeel van snel bijladen tijdens een stop.
Voor iemand die de fiets iedere avond acht tot tien uur kan opladen, is dat voordeel veel kleiner.
Wanneer is een standaardlader de betere keuze?
Voor dagelijks thuisgebruik is een standaardlader vaak meer dan voldoende.
Je hoeft namelijk niet sneller te laden dan nodig.
Als je na een rit thuiskomt, de accu aansluit en de fiets de hele nacht kan laden, is een langere laadtijd meestal geen probleem.
Een standaardlader heeft dan een paar praktische voordelen:
-
je hebt minder behoefte aan maximale laadsnelheid;
-
de lader kan een logische allroundoplossing zijn;
-
je hoeft niet extra te betalen voor snelheid die je nauwelijks gebruikt;
-
voor dagelijks gebruik is voorspelbaar en correct laden belangrijker dan zo snel mogelijk laden.
Het is dus niet zo dat een snellader per definitie “beter” is.
Welke lader is beter voor de levensduur van je accu?
Hier is enige nuance belangrijk.
Je kunt niet simpelweg zeggen:
“Standaardlader = lange levensduur”
en
“Snellader = korte levensduur”.
Daarvoor zijn er te veel andere factoren.
De levensduur van een e-bike accu wordt onder andere beïnvloed door gebruik, laadcycli, temperatuur en opslag. Bosch geeft bijvoorbeeld aan dat een accu ook veroudert wanneer deze niet wordt gebruikt. Bosch adviseert bovendien langdurige opslag met ongeveer 30 tot 60 procent lading en bij gematigde temperaturen.
Ook Shimano besteedt aandacht aan een lange levensduur van zijn accu's en noemt in zijn actuele documentatie onder meer een lange levensduur en laadprestaties bij verschillende gebruiksomstandigheden.
De keuze van de lader is dus maar één onderdeel van het verhaal.
September: waarom dit juist nu relevant is
September is een interessant moment om opnieuw naar je laadgedrag te kijken.
In de zomer wordt een e-bike vaak intensief gebruikt. Lange fietstochten, vakantieritten en warme temperaturen kunnen betekenen dat de accu vaker en onder zwaardere omstandigheden wordt gebruikt.
Vanaf september veranderen de omstandigheden.
De dagen worden korter en de temperatuur gaat geleidelijk omlaag. Daardoor wordt de behoefte aan een volle accu tijdens woon-werkritten groter, terwijl je misschien minder vaak lange recreatieve ritten maakt.
Dat is een goed moment om jezelf af te vragen:
-
hoe vaak moet ik eigenlijk snel laden?
-
laad ik iedere keer volledig omdat het moet, of omdat het makkelijk is?
-
staat de accu op een warme plek?
-
gebruik ik de juiste originele of technisch geschikte lader?
-
hoe bewaar ik de accu wanneer ik de fiets minder gebruik?
De beste lader is uiteindelijk de lader die past bij je gebruik.
Moet je een accu altijd tot 100% laden?
Nee, niet voor iedere rit.
Voor dagelijks gebruik kan een gedeeltelijke lading prima praktisch zijn wanneer je voldoende bereik hebt voor de volgende rit.
Bij langere opslag is het juist niet verstandig om een lithium-ion e-bike accu langdurig volledig geladen of volledig leeg weg te zetten. Bosch adviseert voor langere opslag ongeveer 30 tot 60 procent laadstatus.
Dat is een belangrijk verschil tussen “opladen voor morgen” en “accu wegzetten voor langere tijd”.
Is tussentijds laden slecht?
Nee.
Je hoeft een e-bike accu niet eerst volledig leeg te rijden voordat je hem weer mag opladen.
Sterker nog, regelmatig volledig leegtrekken is geen goede gewoonte. Bosch adviseert juist om de accu niet regelmatig volledig te ontladen.
Voor veel fietsers is tussentijds laden daarom heel normaal.
Heb je bijvoorbeeld nog 40 procent over en wil je de volgende ochtend met een volle accu vertrekken? Dan kun je de accu gewoon laden volgens de voorschriften van het betreffende systeem.
Wat is belangrijker: snelheid of temperatuur?
Voor de gezondheid van de accu zijn de omstandigheden rondom het laden belangrijker dan alleen de vraag of je een standaard- of snellader gebruikt.
Let vooral op:
-
extreem hoge temperaturen;
-
direct zonlicht;
-
langdurige opslag met een volle accu;
-
langdurige opslag met een lege accu;
-
een beschadigde accu;
-
een verkeerde of ongeschikte lader;
-
vocht tijdens het laden;
-
een accu die abnormaal warm wordt.
Bosch adviseert bijvoorbeeld om de accu droog te laden, bij voorkeur bij kamertemperatuur en op een veilige plaats. Ook raadt Bosch aan de accu niet aan extreme hitte bloot te stellen.
Kan iedere snellader op iedere e-bike accu?
Absoluut niet.
Dit is misschien wel de belangrijkste waarschuwing bij de aanschaf van een lader.
Een lader moet elektrisch en technisch geschikt zijn voor het betreffende accusysteem.
Let daarom op:
-
merk en systeem;
-
accutype;
-
spanning;
-
laadkarakteristiek;
-
connector;
-
systeemgeneratie;
-
eventuele communicatie tussen lader en accu.
Een stekker die past, is niet voldoende.
Ook twee accu's met een vergelijkbare capaciteit hoeven niet automatisch dezelfde lader te gebruiken.
Gebruik daarom altijd een lader die expliciet geschikt is voor jouw accu en systeem.
Wat als een snellader sneller lijkt dan de fabrikant aangeeft?
Wees daar voorzichtig mee.
Een extreem korte laadduur klinkt aantrekkelijk, maar sneller is niet automatisch beter.
Een lader met afwijkende specificaties kan de accu beschadigen of een onveilige situatie veroorzaken. Bij een e-bike accu is het daarom geen goed idee om te experimenteren met universele laders omdat de connector toevallig past.
Bij twijfel over de juiste lader kun je beter eerst het exacte accutype controleren.
Is de originele lader altijd noodzakelijk?
De belangrijkste voorwaarde is dat de lader technisch geschikt is voor het betreffende systeem.
Fabrikanten leveren specifieke laders voor hun systemen. Bosch publiceert bijvoorbeeld afzonderlijke laadoplossingen voor verschillende systeemgeneraties, en de Bosch 4 A Standard Charger is expliciet bedoeld voor Bosch eBike System 2 en niet voor het smart system.
Dat laat zien waarom “een Bosch-lader” als omschrijving niet altijd voldoende is.
Een compatible lader kan in sommige situaties een geschikte oplossing zijn, maar alleen wanneer deze specifiek voor het exacte accusysteem is ontworpen en de relevante elektrische en laadtechnische eigenschappen correct overeenkomen.
Alleen dezelfde spanning of een passende stekker is niet voldoende.
Wat kost sneller laden je?
Een snellader kan duurder zijn dan een standaardlader, maar de belangrijkste vraag is wat je ervoor terugkrijgt.
Als je de extra snelheid vrijwel nooit nodig hebt, is de meerwaarde beperkt.
Gebruik je de fiets intensief en moet je meerdere keren per dag laden, dan kan de tijdwinst juist groot zijn.
Maak daarom een simpele berekening:
Hoe vaak heb ik in de praktijk een snellader nodig?
Als het antwoord “bijna nooit” is, heb je waarschijnlijk weinig aan de extra laadsnelheid.
Als het antwoord “meerdere keren per week” is, kan een snellader juist een praktische investering zijn.
Een goede laadstrategie voor dagelijks gebruik
Voor veel e-bikegebruikers werkt de volgende aanpak goed:
-
Laad met een geschikte lader.
-
Zet de accu tijdens het laden op een droge en veilige plek.
-
Vermijd extreme hitte.
-
Laat de accu bij zware warmte eerst afkoelen wanneer dat nodig is.
-
Laat de accu niet regelmatig volledig leeglopen.
-
Gebruik een snellader vooral wanneer je de tijdwinst nodig hebt.
-
Bewaar een accu die langere tijd niet wordt gebruikt niet volledig leeg of langdurig volledig vol.
-
Controleer bij een nieuwe lader altijd de exacte compatibiliteit.
Wanneer moet je stoppen met laden?
Stop met normaal gebruik en laat de accu controleren wanneer je iets ongewoons merkt.
Denk aan:
-
zichtbare schade;
-
sterke zwelling;
-
lekkage;
-
brandlucht;
-
ongebruikelijke warmte;
-
vreemde geluiden tijdens het laden;
-
een lader die voortdurend foutmeldingen geeft;
-
een accu die plotseling anders reageert dan normaal.
Open een e-bike accu nooit zelf.
Bij schade aan de accu of twijfel over de veiligheid is een specialist de juiste persoon om de accu en het laadsysteem te beoordelen.
Dus: snellader of standaardlader?
Voor de meeste e-bikegebruikers is een standaardlader een prima dagelijkse keuze. Je hebt geen voordeel van sneller laden wanneer de fiets toch de hele nacht aan de lader kan.
Een snellader wordt interessant wanneer tijd belangrijk is. Wie meerdere ritten per dag maakt, lange afstanden fietst of onderweg snel wil bijladen, kan daar duidelijk voordeel van hebben.
Voor de levensduur van de accu is het echter te simpel om de keuze uitsluitend aan de laadsnelheid te koppelen. Correct laden, geschikte temperatuur, verstandig gebruik en goede opslag zijn minstens zo belangrijk. Bosch noemt juist deze omstandigheden als belangrijke factoren voor de levensduur van zijn accu's.
De beste keuze voor september is daarom niet automatisch de snelste lader. Kijk eerst naar je eigen gebruik: hoe vaak heb je echt haast met laden? Als je vooral 's avonds thuis laadt, volstaat een goede standaardlader meestal. Heb je tussen twee ritten maar weinig tijd, dan kan een geschikte snellader juist veel praktisch gemak opleveren.